Wat bedoelen we met monocultuur? Wat motiveert identitaire of nationalistische monocultuurbewegingen die hun samenleving niet pluralistisch kunnen of willen beschouwen, niet alleen in de context van Europa maar ook wereldwijd? Kunnen we positieve of zelfs emancipatorische ambities van de monocultuur situeren? Kan een cultureel homogene maatschappij ook inclusief en transformeerbaar zijn? Wat bevindt er zich in de marge van de monocultuur, en wat wordt er niet getolereerd? Wat kan de positie van kunst zijn binnen de context van de monoculturele ideologie? Of hoe zou kunst er onder de monoculturele ideologie uit kunnen zien wanneer ze tot haar logische eindpunt wordt gevoerd? 

MONOCULTURE - ARTWORKS

Picture1 © Photo: M HKA
Untitled,
Andere

Oxana Shachko (1987-2018) was een kunstenares en activiste uit Oekraïne. Samen met Anna Hutsol en Alexandra Shevchenko staat ze bekend als een van de oprichters van FEMEN. De groep organiseerde publieke demonstraties en acties in verschillende landen tegen seksisme en gender-ongelijkheid, en tegen het dogma en het paternalisme van de kerk. Shachko werd vanaf jonge leeftijd opgeleid in de traditionele orthodoxe icoonschilderkunst. Ze keerde later in haar leven, tijdens haar ballingschap in Parijs, terug naar deze schilderstijl en maakte een reeks schilderijen die de gezamenlijke titel Iconoclast dragen. Op elk schilderij zien we in eerste instantie een traditionele scène, maar toch vallen hier en daar subversieve details op. Op een diptiek dat de kruisiging uitbeeldt, zien we dat één personage een vrouw is. Het andere is een man en bij nader inzien heeft hij een erectie (wat vaak gebeurt op het moment dat mannen overlijden). Op een afbeelding van Sint-Joris zien we dinosaurussen in plaats van een draak. En op een schilderij met engelen zien we dat ze roulette aan het spelen zijn. Zulke details, hoewel sommigen ze als provocerend ervaren, zijn niet bedoeld als antireligieus, maar ze zijn zowel een statement tegen indoctrinatie als een oproep tot openheid.