Wat bedoelen we met monocultuur? Wat motiveert identitaire of nationalistische monocultuurbewegingen die hun samenleving niet pluralistisch kunnen of willen beschouwen, niet alleen in de context van Europa maar ook wereldwijd? Kunnen we positieve of zelfs emancipatorische ambities van de monocultuur situeren? Kan een cultureel homogene maatschappij ook inclusief en transformeerbaar zijn? Wat bevindt er zich in de marge van de monocultuur, en wat wordt er niet getolereerd? Wat kan de positie van kunst zijn binnen de context van de monoculturele ideologie? Of hoe zou kunst er onder de monoculturele ideologie uit kunnen zien wanneer ze tot haar logische eindpunt wordt gevoerd? 

MONOCULTURE – OBJECTIVISME

2020 monoculture photo m hka cc 26 rand scan: (c) M HKA, Published by The Bobbs-Merrill Company
Ayn Rand, "The Fountainhead", 1943
Boek , 14,5 x 21 x 4 cm

The Fountainhead (in het Nederlands vertaals als De eeuwige bron) is een krachtige lofzang op individualisme en Ayn Rands eerste grote literaire succes. Het boek vertelt het verhaal van Howard Roark, een modernistische architect. Roark, perfect symbool van Rands visie, zet zich schrap tegen autoriteit, verwerpt de compromissen van de massa, en ziet zijn eigen creatieve visie en onafhankelijke rationaliteit als hoogste goed. Handelend naar eigen overtuiging, vernietigt hij een van de projecten waarbij hij betrokken was en voorkomt zo dat zijn oorspronkelijke visie vertekend raakt. Aan het einde van het boek houdt hij een geestdriftige toespraak over de waarde van individualiteit en integriteit; hij wordt niet gearresteerd en alle aanklachten worden ingetrokken. In Rands eigen woorden ontvouwt het verhaal zich als “een demonstratie van hoe de principes van egoïsme en altruïsme werkzaam zijn in mensen en in de gebeurtenissen van hun leven.” De rol van de andere personages is het onderscheiden van onafhankelijke, creatieve individuen van hen die Rand omschrijft als 'tweedehandsen' (second-handers). De roman, met zijn kernidee van het ego van de mens als bron van menselijke vooruitgang, legde de basis voor Rands filosofie van objectivisme. Het aantal nieuwe bewonderaars van het boek blijft maar stijgen, en het blijft ook erg invloedrijk, vooral bij ondernemers, Amerikaanse conservatieven en rechtse libertairen.