Wat bedoelen we met monocultuur? Wat motiveert identitaire of nationalistische monocultuurbewegingen die hun samenleving niet pluralistisch kunnen of willen beschouwen, niet alleen in de context van Europa maar ook wereldwijd? Kunnen we positieve of zelfs emancipatorische ambities van de monocultuur situeren? Kan een cultureel homogene maatschappij ook inclusief en transformeerbaar zijn? Wat bevindt er zich in de marge van de monocultuur, en wat wordt er niet getolereerd? Wat kan de positie van kunst zijn binnen de context van de monoculturele ideologie? Of hoe zou kunst er onder de monoculturele ideologie uit kunnen zien wanneer ze tot haar logische eindpunt wordt gevoerd? 

MONOCULTURE – SOCIALISTISCH REALISME

Image00023 scan: (c) M HKA, Published by Molodaya Gvardiya
Nikolai Ostrovsky, "How the Steel was Tempered", 1935
Boek , 17.5 x 13 x 2.5 cm

De officiële Nederlandse vertaling van de socialistisch-realistische roman Как закалялась сталь van Nikolai Ostrovsky (1904-1936) is Hoe het staal gehard werd (Pagasus, 1955), hoewel dat letterlijk zou luiden: ‘Hoe het staal werd getemperd’. De protagonist van de roman, Pavel Korchagin, staat voor de ultieme held van het socialistisch realisme, die tijdens de Russische burgeroorlog (1917-1922) de Sovjetstaat verdedigt in de strijd tegen de zogenaamde interventionisten. De roman werd gepubliceerd op een keerpunt van ideologische consolidatie in de USSR: hij werd aanzienlijk aangepast en herhaaldelijk opnieuw bewerkt om te voldoen aan de socialistisch-realistische eisen. Zo verdwenen in latere edities van de roman die passages uit het oorspronkelijke manuscript die dubbelzinnige aspecten van de Sovjetpolitiek beschreven, discussies met trotskisten en (gedeeltelijk autobiografische) beschrijvingen van de complexe persoonlijke emotionele ervaringen van de hoofdpersoon, en van zijn lijden.