Wat bedoelen we met monocultuur? Wat motiveert identitaire of nationalistische monocultuurbewegingen die hun samenleving niet pluralistisch kunnen of willen beschouwen, niet alleen in de context van Europa maar ook wereldwijd? Kunnen we positieve of zelfs emancipatorische ambities van de monocultuur situeren? Kan een cultureel homogene maatschappij ook inclusief en transformeerbaar zijn? Wat bevindt er zich in de marge van de monocultuur, en wat wordt er niet getolereerd? Wat kan de positie van kunst zijn binnen de context van de monoculturele ideologie? Of hoe zou kunst er onder de monoculturele ideologie uit kunnen zien wanneer ze tot haar logische eindpunt wordt gevoerd? 

MONOCULTURE – SOCIALISTISCH REALISME

Image00041 scan: (c) M HKA
Osip Beskin, "Formalism in Painting", 1933
Artikel , 25 x 18 x 1.5 cm
Magazine

Iskusstvo (Kunst) was een tweemaandelijks kunsttijdschrift en de belangrijkste publicatie van de Unie van Sovjetkunstenaars. Die laatste werd in 1933 opgericht na de afschaffing van alle niet-officiële periodieke pers, volgend op het decreet van april 1932. Dit nummer opent met 'Formalisme in de schilderkunst', een lang artikel van Osip Beskin, hoofdredacteur en een van de beruchtste Sovjet- kunstcritici. De pejoratieve – maar uiterst vage – term 'formalistisch' werd toegepast op elke kunstenaar wiens esthetische praktijk niet 'realistisch' was, noch een ideologische inhoud had. Middels een analyse van de artistieke methoden van avant-gardekunstenaars als Kazimir Malevitsj, Ivan Klyun, Nikolai Suetin, Pavel Filonov, David Shterenberg en anderen, concludeerde Beskin dat formalistische kunst in strijd was met de socialistische Sovjet-realiteit. Volgens de criticus is het omdat ze een andere mentaliteit hebben en een individuele taal gebruiken, dat formalistische kunstenaars gevaarlijk zijn, want hun kunst kon de geest van de arbeiders beïnvloeden en daardoor hun perceptie van de werkelijkheid verstoren. Het artikel is een vroeg voorbeeld van de stigmatisering van artistieke praktijken die afweken van de socialistisch-realistische doctrine.