Wat bedoelen we met monocultuur? Wat motiveert identitaire of nationalistische monocultuurbewegingen die hun samenleving niet pluralistisch kunnen of willen beschouwen, niet alleen in de context van Europa maar ook wereldwijd? Kunnen we positieve of zelfs emancipatorische ambities van de monocultuur situeren? Kan een cultureel homogene maatschappij ook inclusief en transformeerbaar zijn? Wat bevindt er zich in de marge van de monocultuur, en wat wordt er niet getolereerd? Wat kan de positie van kunst zijn binnen de context van de monoculturele ideologie? Of hoe zou kunst er onder de monoculturele ideologie uit kunnen zien wanneer ze tot haar logische eindpunt wordt gevoerd? 

MONOCULTURE – NAZITENTOONSTELLINGEN

2020 monoculture photo m hka cc 14 image: (c) M HKA
Entartete Musik, 1938
Affiche

De tentoonstelling Entartete Musik (Ontaarde muziek) werd in 1938 in Düsseldorf georganiseerd door Hans Severus Ziegler, een vooraanstaande nazifunctionaris binnen de culturele wereld. Deze nazi-propagandaposter is een groteske karikatuur van de originele poster voor de opera Jonny spielt auf (Jonny maakt muziek), die populair was in de jaren 1920, de 'gouden jaren' van de Weimarrepubliek. De tentoonstelling was onderdeel van een grotere en bekendere nazicampagne tegen 'entartete Kunst' (ontaarde kunst). Net zoals bij de beeldende kunst probeerde de nazi regering elke soort muziek waarvan werd aangenomen dat ze schadelijk was voor de Duitse samenleving in diskrediet te brengen en te bannen. Ze beschouwde allerlei soorten muziek als gedegenereerd en dat negatieve oordeel was ingegeven door rasvooroordelen (muziek van Joodse en afro-Amerikaanse componisten), politiek (marxistische of bolsjewistische componisten) en modernistische muziek. Die laatste werd gezien als inferieur aan de Duitse klassieke muziek (uit het verleden) en een aanfluiting van het idee van beschaving en evolutie dat de nazi's erop nahielden. Componisten wiens muziek als ontaard werd gezien, werden vernederd, uitgesloten en vervolgd.